Metodoloji
Bu puanları nasıl hesapladık?
Bir hükümet yasa çıkarabilir, protokol imzalayabilir, ihale yapabilir, portal açabilir veya temel atabilir. Bunlar idarî üretimdir. Vaat edilen sorunun çözülmesi için hizmetin tamamlanması, hedef kitleye ulaşması, yurttaşın zamanını/maliyetini azaltması, kalıcılaşması ve ölçülebilir olması gerekir. Bunlar toplumsal sonuçtur. Bu nedenle her vaat iki ayrı karne taşır.
A. Biçimsel / idarî gerçekleşme puanı
| Puan | Tanım | Etiket |
|---|---|---|
| 0 | Doğrulanabilir sonuç yok | GERÇEKLEŞMEDİ |
| 25 | Açıklama, taslak, protokol, ihale, temel veya erken başlangıç | BAŞLATILDI |
| 50 | Kısmi/pilot/bölgesel uygulama | KISMEN |
| 75 | Büyük ölçüde tamamlandı veya çalışıyor; temel eksikler var | BÜYÜK ÖLÇÜDE |
| 100 | Vaat edilen teslim açıkça tamamlandı | TAMAMLANDI |
B. Gerçek yaşam ve toplumsal etki puanı
Her biri 20 puan olan beş ölçüt:
| Ölçüt | Soru | Azami |
|---|---|---|
| Sonuç üretme | Vaat edilen temel sorun ölçülebilir biçimde azaldı mı? | 20 |
| Kapsama ve erişim | Hizmet hedef kitlenin geneline ve farklı bölgelere ulaştı mı? | 20 |
| Yurttaş deneyimi | Maliyet, süre, kalite, güvenlik veya bürokrasi iyileşti mi? | 20 |
| Kurumsallaşma ve süreklilik | Uygulama pilot, geçici veya kişiye bağlı olmaktan çıktı mı? | 20 |
| Şeffaflık ve ölçülebilirlik | Hedef, takvim, bütçe, kullanım ve performans verisi kamuya açık mı? | 20 |
C. Eleştirel birleşik karne
Birleşik puan = (Biçimsel × 0,30) + (Etki × 0,70)
Etki daha yüksek ağırlık taşır; çünkü seçmen için temel soru “bir işlem yapıldı mı?” değil, “ülke ve hayatımız gerçekten iyileşti mi?” sorusudur.
D. Uygulama–etki farkı
Fark = Biçimsel − Etki
- 0–10: teslim ve etki uyumlu
- 11–25: orta düzey kopukluk
- 26–50: ciddi kopukluk
- 51+: kâğıt üzerinde ilerleme, yaşamda çok zayıf sonuç
Dijital devlet bu yöntemin en açık örneğidir: biçimsel 66,1, etki 7,5, fark 58,6.
Proje sahipliği
Ana puan sahiplik nedeniyle gizlice değiştirilmez; sahiplik ayrı bir rozettir.
| Sahiplik | Katsayı | Açıklama |
|---|---|---|
| Yeni / doğrudan | 1,00 | Proje veya reform dönem içinde tasarlandı ve teslim edildi |
| Karma | 0,75 | Hazırlık önce başladı; dönem içinde önemli katkı/teslim oldu |
| Devralınan | 0,50 | Esas proje önceki hükümetlerden kaldı; dönem hizmete aldı/tamamladı |
| Sonuç yok | 0,00 | Sahiplik atfedilecek operasyonel sonuç bulunmuyor |
İkincil gösterge: Siyasi icraat kredisi = Birleşik puan × sahiplik katsayısı. Ana karne yerine geçmez. Ercan, merkezi cezaevi, Engelsiz Yaşam Evi ve Girne Antik Limanı gibi projelerde “açtı/tamamladı” denebilir; “sıfırdan yaptı” denmez.
Kanıt güveni
| Kod | Tanım |
|---|---|
| A | Resmî belge, mevzuat, mahkeme/denetim kaydı veya birden fazla güçlü kaynak |
| B | Resmî açıklama + güvenilir haber; bazı uygulama/sonuç verileri eksik |
| C | Dönemsel haber veya sınırlı açık kaynak; yayımdan önce ek doğrulama gerekli |
Kanıt güveni hükmün doğruluğunun yüzdesi değildir; kaynağın gücü ve tamamlılığıdır.
Tekrarlanan vaat kuralı
Aynı vaat yeni hükümet programına tekrar yazıldığında yeni icraat sayılmaz; ilk verildiği tarih görünür kalır; tekrarlar bir vaat zinciri üzerinde gösterilir; sonuç en son kesim tarihinde değerlendirilir.
2019 GSS sözü → 2020 programında tekrar → 2021 programında tekrar → 2022 programında tekrar → 2026: GSS yürürlükte değil
Dönem içinde verilen yeni sözler
Seçim manifestosunda bulunmasa dahi başbakan, bakanlık veya hükümet tarafından kamuya açık biçimde yapılacağı duyurulan, somut çıktı ve/veya takvim içeren dönem içi vaatler izleme setine eklenir.
Duyuru tek başına uygulama değildir
Siyasi açıklama tek başına uygulama puanı üretmez. 25 puan için bütçe tahsisiyle birlikte devam eden resmî uygulama, ihale, sözleşme, protokol, pilot, inşaat veya benzeri doğrulanabilir icra adımı gerekir.
Durdurulan veya fiilen terk edilen projeler
Başlatıldığı açıklanan fakat sonradan fiilen durdurulan, bütçesi iade edilen veya takvimsiz bırakılan projeler, kullanılabilir kalıcı bir çıktı bırakmıyorsa kesim tarihinde 0 puanla değerlendirilir.
Dışsal etki ve hükümet sorumluluğu
Doğrudan hükümete atfedilmeyen etkenler
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası para politikası
- Türk lirasının genel değer kaybı
- COVID-19 pandemisinin küresel etkisi
- Rusya–Ukrayna savaşı ve küresel enerji/gıda fiyatları
- Uluslararası tanınmama ve dış hukuk düzeni
Hükümetin yine de değerlendirildiği alanlar
- Vergi ve harç politikası
- Rekabet ve piyasa denetimi
- Sosyal transfer ve gelir koruması
- Elektrik ve kamu hizmeti tarifeleri
- Üretim, stok, tarım ve tedarik politikası
- Konut, kira ve sosyal konut politikası
- Kamu hizmetinin kapasitesi ve kalitesi
- Kriz planlaması ve şeffaf iletişim
Bu ayrım eleştiriyi zayıflatmaz; nedensel doğruluğunu güçlendirir.
Dosya statüleri
| Kod | Statü | Kullanılan dil |
|---|---|---|
| M | MAHKÛMİYET | Mahkeme kararı ve ceza açıkça belirtilir; istinaf durumu yazılır. |
| Y | DAVA SÜRÜYOR | Dava sürüyor; kesinleşmiş hüküm yok. |
| S | SORUŞTURMA | Soruşturma/teminat aşaması; şüpheli statüsü. |
| D | DENETİM BULGUSU | Sayıştay/Ombudsman/idarî denetim bulgusu; ceza hükmü değildir. |
| K | KURUMSAL KRİZ | Doğrulanmış kurumsal olay ve siyasi sorumluluk. |
| I | SİYASİ İDDİA | İddia; karşı açıklama ve kanıt düzeyi birlikte. |
| P | POLİTİKA TARTIŞMASI | Kamu yararı, maliyet ve şeffaflık tartışması. |
Güncelleme ve kesim tarihi
Veri kesim tarihi 29 Ağustos 2026. Adli süreçler, seçim tarihleri, fiyatlar, hastane/proje durumu ve “halen hedef” niteliğindeki vaatler yayımdan hemen önce yeniden kontrol edilir. Bir puan değiştiğinde eski ve yeni puan, değişen ölçüt ve kanıt değişiklik günlüğünde yayımlanır.